Zakład Diagnostyki Obrazowej

Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Piotr Grzelak
e-mail: zdo@iczmp.edu.pl
tel. sekretariat: 42 271 15 71
fax:

Pracownicy z tytułem naukowym profesora: Tadeusz Biegański

Pracownicy ze stopniem naukowym doktora: Dobromiła Barańska, Agnieszka Bianek-Bodzak, Ewa Maciejewska, Ryszard Majka, Anna Midel, Piotr Raczyński, Małgorzata Wilczyńska


Główne kierunki działalności naukowej:

Diagnostyka obrazowa wad wrodzonych ze szczególnym uwzględnieniem genetycznych chorób kości.

Diagnostyka obrazowa wad wrodzonych stanowi szeroki, wielodyscyplinarny obszar badawczy w Instytucie CZMP, poczynając od oceny MR malformacji wielonarządowych już w okresie życia płodowego, z zastosowaniem zwłaszcza ultrasonografii i MR w okresie noworodkowym oraz wszystkich dostępnych technik obrazowych w dalszych latach życia dziecka. Diagnostyka chorób genetycznych kości u dzieci jest najczęściej prowadzona we współpracy z Kliniką Ortopedii i Traumatologii ICZMP, Zakładem Genetyki Człowieka UM w Poznaniu oraz wybranymi ośrodkami zagranicznymi (patrz współpraca międzynarodowa). Rozwiązywane problemy dotyczą identyfikacji wachlarza zmian fenotypowych w określonej osteochondrodysplazji w połączeniu z rodzajem mutacji genetycznej. W ostatnich trzech latach prowadzono współpracę w identyfikacji mutacji genu odpowiedzialnego za dysplazję czaszkowo-trzonową, stwierdzając jako podłoże zaburzeń inaktywującą mutację genu SOST, kodującego sklerostynę (1). Analizowano również zależności pomiędzy fenotypem zespołu FATCO (fibular aplasia, tibia, campomelia, oligosyndactylia) a jedną z postaci zespołu SHFM tj: braku strzałki z ektrodaktylią. Wskazano, że najprawdopodobniej jest to jeden i ten sam rodzaj zaburzenia (2). Nie udało się dotychczas określić przyczyny genetycznej tych nieprawidłowości. Badania nasze w tym kierunku są nadal prowadzone a wstępne wyniki – obiecujące. Ostatnio prowadzone badania dotyczą zaburzeń kostnienia w dysplazji kręgosłupow-przynasadowej typu Kozłowskiego. Przygotowana jest publikacja do druku (3).

1. S. Kim, Tadeusz Biegański, Y. Sohn, K. Kozłowski, M. Semenov, N. Okamoto, Ch. Kim, A. Ko, G. Ahn, Y. Choi, S. Park, Ch. Ki, O. Kim, G. Nishimura, S. Unger, A. Superti-Furga, D. Jin. Identification of signal peptide domain SOST mutations in autosomal dominant craniodiaphyseal dysplasia Hum Genet. 2011; 129(5): 497-502 Impact Factor ISI: 5.069 Punktacja ministerstwa: 35.

2. Tadeusz Biegański, A. Jamsheer, A. Sowińska, Dobromiła Barańska, Kryspin Niedzielski, K. Kozłowski, M. Czarny-Ratajczak. Three new patients with FATCO : fibular agenesis with ectrodactyly Am J Med Genet Part A. 2012; 158A(7): 1542-1550Impact Factor ISI: 2.304 Punktacja ministerstwa: 25.

3. Tadeusz Bieganski, Peter Beighton, Maciej Lukaszewski, Krzysztof Bik, Lukasz Kuszel, Kazimierz Kozlowski, and Malwina Czarny-Ratajczak Spondylometaphyseal dysplasia Kozlowski type: imaging of abnormal ossification and spine MR with notochordal remnants in discs and vertebrae

  Diagnostyka obrazowa chorób okresu noworodkowego i niemowlęcego.

Jedną z chorób okresu noworodkowego, gdzie czynnikiem ryzyka jest wcześniactwo z małą masą urodzeniową jest martwicze zapalenie jelit. Podstawowym narzędziem służącym do oceny stopnia zaawansowania choroby jest częste wykonywanie zdjęć rentgenowskich jamy brzusznej. Jednak ze względu na występowanie niemych radiologicznie przypadków NEC oraz narażenie na promieniowanie jonizujące szczególnie wrażliwych, najmłodszych pacjentów, poszukuje się obecnie alternatywnych metod diagnostycznych, które służyłyby ocenie, jak i monitorowaniu chorych. Celem pracy była ocena roli ultrasonografii w diagnostyce i monitorowaniu noworodków z martwiczym zapaleniem jelit w porównaniu z badaniem rentgenodiagnostycznym. Na zdjęciach rentgenowskich oceniano: rozdęcie pętli jelit, obecność gazu w ścianie jelita oraz cechy perforacji. W przypadku badania ultrasonograficznego rejestrowano: grubość ściany jelita, obecność gazu oraz przepływ krwi w jej obrębie, a także obecność wolnego płynu oraz gazu w jamie otrzewnej. Stwierdzono że badanie ultrasonograficzne jest bardzo użyteczną metodą diagnostyczną noworodków z objawami NEC. Umożliwiając wizualizację objawów niewidocznych na zdjęciach rentgenowskich, ułatwia ocenę kliniczną i monitorowanie pacjentów. Połączenie badania ultrasonograficznego jamy brzusznej noworodka, ze zwróceniem szczególnej uwagi na ocenę jelit, ze zdjęciem rentgenowskim tej okolicy, winno być rozważone jako standardowe podejście diagnostyczne w NEC.

1. Gwizdała Dominika, Wilczyńska Małgorzata, Talar Tomasz, Gulczyńska Ewa, Biegański Tadeusz Ultrasonografia w ocenie martwiczego zapalenia jelit u noworodków z urodzeniową masą ciała poniżej 2000 g – doniesienie wstępne. Ginekol Pol. 2013. 84:862-870


  Ochrona radiologiczna dzieci jako pacjentów w badaniach tomografii komputerowej

Optymalizacja badań angio-TK u dzieci z wrodzonymi wadami sercowo-naczyniowymi. Angiografia TK (CTA) jest nieinwazyjną metodą obrazowania struktur naczyniowych. Ze względu na znaczną wrażliwość tkanek najmłodszych pacjentów na promieniowanie jonizujące oraz przewidywany ich długi okres życia, szczególnie ważne jest wykonywanie badań przy jak najmniejszej dawce promieniowania i jednocześnie dających obrazy diagnostyczne. Celem pracy była optymalizacja wykonywanych badań u dzieci z wrodzonymi wadami serca, a zwłaszcza optymalizacja parametrów, mających wpływ na dawkę promieniowania. Badania przeprowadzono u 90 pacjentów z wrodzonymi wadami sercowo-naczyniowymi, u których wykonano angiografię TK w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki na aparacie Philips Brilliance 256 iCT. Wiek pacjentów: 8 dni – 21 lat; masa ciała: 2,2 kg- 104 kg. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem techniki próbnego podania bolusa środka cieniującego. Do przetwarzania obrazów wykorzystywano rekonstrukcję iteracyjną iDose4. Optymalizacja dawki promieniowania odbywała się przez zmianę wartości parametrów: zakresu badania, kV, mAs. Do określenia wielkości dawki promieniowania używano parametrów: objętościowego tomograficznego wskaźnika dawki (CTDIvol) oraz dawki efektywnej obliczanej dla różnych grup wiekowych. W porównaniu z badaniami wykonywanymi pediatrycznymi protokołami producenta sprzętu modyfikacje parametrów badania doprowadziły do zmniejszenia wielkości CDTIvol w grupie z masą ciała: 0-10 kg z 8,75 mGy do 2,96 mGy, w grupie 10,1-20 kg z 3,23 mGy do 1,17 mGy, w grupie 20,1-40 kg z 7,7 mGy do 1,56 mGy, w grupie 40,1-60 kg 7,4 mGy do 4,04 mGy, w grupie >60,1 kg z 13,51 mGy do 6,07 mGy. Ponadto ograniczono ilość podawanego środka cieniującego, w rożnym stopniu, zależnie od masy ciała pacjentów (np. w grupie 20-40 kg do około 0,8 ml/kg). Indywidualizacja protokołów badania oraz jego dostosowanie do określonego pytania klinicznego daje możliwości znacznej redukcji narażenia na promieniowanie jonizujące u dzieci oraz zmniejszenie objętości podawanego środka cieniującego.

1.M. Łukaszewski, A. Oleś, T. Biegański: Optymalizacja badań angio-TK u dzieci z wrodzonymi wadami sercowo- naczyniowymi Pol J Radiol. 2013;1:140

Narażenie na promieniowanie jonizujące dzieci jako pacjentów w badaniach TK. Poniższa część badań stanowiła element projektu realizowanego przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej, oceniającego częstość badań tomografii komputerowej u dzieci oraz właściwe stosowanie tej metody w 40 krajach Azji, Europy, Ameryki Łacińskiej oraz Afryki. Oceniono liczby i rodzaj badań TK w latach 2007 i 2009; zebrano informacje dotyczące uzasadnień wykonywania badań w aspekcie sposobu podjęcia decyzji o wykonaniu badania, podstaw tej decyzji, dostępności w szpitalu zaleceń dotyczących skierowań na badania obrazowe dzieci oraz wykorzystywania informacji z poprzednich badań TK, włącznie ze stopniem narażenia na promieniowanie (dawką promieniowania). Przedstawiono stosowane algorytmy diagnostyczne w najczęstszych badaniach TK dzieci. Z przeprowadzonego porównania częstości badań TK u dzieci z częstością u dorosłych wynika, że najmniejsza częstość badań pediatrycznych jest w Europie. We wszystkich krajach najczęstsze badanie TK (75%) to badanie głowy. Radiolog pomimo odpowiednich regulacji prawnych jest odpowiedzialny za decyzję dotyczącą wykonania badania tylko w 63% sytuacji. Odpowiednie zalecenia dotyczące uzasadnienia skierowań na badania TK u dzieci nie były dostępne w przynajmniej u połowy badanych ośrodków. Kryteria kwalifikacji na badania TK nie zawsze były zgodne z opracowanymi zaleceniami. Niedostępność poprzednich wyników badań w 1/3 ośrodków prowadziła do niepotrzebnego skanowania i dodatkowego narażenia na promieniowanie jonizujące. Przy wzrastającej liczbie badań TK u dzieci i braku odpowiednich kryteriów stosowania tej techniki istnieje duża potrzeba wdrożenia odpowiednich zaleceń aby zapobiec niepotrzebnemu napromieniowania dzieci.

1. Vassileva J, Rehani MM, Al-Dhuhli H, Al-Naemi HM, Al-Suwaidi JS, Appelgate K, Arandjic D, Bashier EH, Beganovic A, Benavente T, Bieganski T, Dias S, El-Nachef L, Faj D, Gamarra-Sánchez ME, Garcia-Aguilar J, Gbelcová L, Gershan V, Gershkevitsh E, Gruppetta E, Hustuc A, Ivanovic S, Jauhari A, Kharita MH, Kharuzhyk S, Khelassi- Toutaoui N, Khosravi HR, Khoury H, Kostova- Lefterova D, Kralik I, Liu L, Mazuoliene J, Mora P, Muhogora W, Muthuvelu P, Novak L, Pallewatte AS, Shaaban M, Shelly E, Stepanyan K, Teo EL, Thelsy N, Visrutaratna P, Zaman A, Zontar D. IAEA Survey of Pediatric CT Practice in 40 Countries in Asia, Europe, Latin America, and Africa: Part I, Frequency and Appropriateness Am J Roentgenol 2012; 198:1021-1031


Publikacje w czasopismach umieszczonych w bazie JCR: 1. Mariusz Grzesiak, Sebastian Foryś, Małgorzata Sobczak, R. Ahmed, Jan Wilczyński. 48-hours administration of fenoterol in spontaneous preterm labor – Does it affect fetal preload? Neuroendocrinol Lett 2013, 34:549-552, IF 0.932, pkt MNiSW 15.0002. Mariusz Grzesiak, Piotr Hincz, Sebastian Foryś, R. Ahmed, Jan Wilczyński.48-hours administration of fenoterol in spontaneous preterm labor – Doppler blood flow assessment of placental and fetal circulation Neuroendocrinol Lett, 2013, 34: 553-558, IF 0.932, pkt MNiSW 15.0003. Dominika Gwizdała, Małgorzata Wilczyńska, Tomasz Talar, Ewa Gulczyńska, Tadeusz Biegański. Ultrasonografia w ocenie martwiczego zapalenia jelit u noworodków z urodzeniową masą ciała poniżej 2000g – doniesienie wstępne Ginekol Pol, 2013, 4: 862-870, IF 0.786, pkt MNiSW 15.0004. J. Vassileva, M. Rehani, H. Al-Dhuhli, H. Al-Naemi, J. Al-Suwaidi, K. Appelgate, D. Arandjic, E. Bashier, A. Beganovic, T. Benavente, Tadeusz Biegański, S. Dias, L. El-Nachef, D. Faj, M. Gamarra-Sanchez, J. Garcia-Aguilar, L. Gbelcova, V. Gershan, E. Gershkevitsh, E. Gruppetta, A. Hustuc, S. Ivanovic, A. Jauhari, M. Kharita, S. Kharuzhyk, N. Khelassi-Toutaoui, H. Khosravi, H. Khoury, D. Kostova-Lefterova, I. Kralik, L. Liu, J. Mazuoliene, P. Mora, W. Muhogora, P. Muthuvelu, L. Novak, A. Pallewatte, M. Shaaban, E. Shelly, K. Stepanyan, E. Teo, N. Thelsy, P. Visrutaratna, A. Zaman, D. Zontar. Tytuł: IAEA survey of pediatric CT practice in 40 countries in Asia, Europe, Latin America, and Africa: Part I, frequency and appropriateness Am J Roentgenol, 2012, 198:1021-1031, IF 2.897, pkt MNiSW 35.0005. Tadeusz Biegański, A. Jamsheer, A. Sowińska, Dobromiła Barańska, Kryspin Niedzielski, K. Kozłowski, M. Czarny-Ratajczak.: Three new patients with FATCO : fibular agenesis with ectrodactyly Am J Med Genet Part A: 2012, 158A,.1542-15502 IF 2,304, pkt MNiSW 25.0006. S. Kim, Tadeusz Biegański, Y. Sohn, K. Kozłowski, M. Semenov, N. Okamoto, Ch. Kim, A. Ko, G. Ahn, Y. Choi, S. Park, Ch. Ki, O. Kim, G. Nishimura, S. Unger, A. Superti-Furga, D. Jin. Identification of signal peptide domain SOST mutations in autosomal dominant craniodiaphyseal dysplasia Hum Genet, 2011, 129: 497-502, IF 5.069, pkt MNiSW 35.000


 Współpraca międzynarodowa: Międzynarodowa współpraca naukowa w ostatnich trzech latach była kontynuacją dotychczasowych kontaktów naukowych, dotyczyła realizacji badań przedstawionych powyżej. Współpracowano z następującymi ośrodkami i osobami:

  • Division of Human Genetics, Faculty of Health Sciences, University of Cape Town, Cape Town, South Africa – prof. Peter Beighto
  • Department of Medical Imaging, The Children’s Hospital at Westmead, Sydney, Australia – prof. Kazimierz Kozlowski
  • Department of Medicine Tulane University, School of Medicine, New Orleans, Louisiana – prof. Malwina Czarny –Ratajczak
  • Department of Pediatrics, Sungkyunkwan Uniwersity School of Medicine, Seoul, Korea – prof. D. Jin

Międzynarodowa współpraca wieloośrodkowa: W latach 2010-2012 udział w badaniach w ramach sieci koordynowanej przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej w Wiedniu (IAEA). Program badawczy dotyczył  ochrony radiologicznej dzieci w badaniach tomografii komputerowej w różnych rejonach świata (40 krajów Azji, Europy, Ameryki Łacińskiej oraz Afryki).


Organizacja konferencji naukowych: W latach 2011-2013 w Łodzi Zakład Diagnostyki Obrazowej był organizatorem trzech konferencji naukowych. Każdorazowo uczestnicy pochodzili z kilkunastu ośrodków krajowych i kilku międzynarodowych.

  • Zastosowanie systemów rezonansu magnetycznego 3T w badaniach naukowych i w praktyce klinicznej, 16-17 listopada 2012, Łódź
  • Zastosowanie systemów rezonansu magnetycznego 3.0T w badaniach naukowych i w praktyce klinicznej, 15-16 listopada 2013, Łódź
  • W listopadzie 2014 roku przewidywana jest organizacja kolejnej konferencji o ww. tematyce.

   data ostatniej aktualizacji: 18.04.2014